Dolar 50,47 %0,05 Euro 55,55 %0,23 Sterlin 66,29 %0,16 Gram Altın 5.938,91 %1,68 Çeyrek Altın 9.976 %0,66 BIST 100 11.400,09 %0,67
Bugün 2 Toplam 18.618

Metristepe Zafer Anıtı ve İnönü Muharebeleri

İkinci İnönü Muharebesi'nin kilit noktası Metristepe'de neler yaşandı, zafer telgrafları nasıl yazıldı, anıt ne zaman yapıldı ve bugün nasıl ziyaret edilir?

2 dakikalık okuma

Metristepe Zafer Anıtı ve İnönü Muharebeleri
Foto: Akinic · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Bozüyük'ün doğusundaki Metristepe, Kurtuluş Savaşı'nın en bilinen cümlelerinden birinin adresidir. Mustafa Kemal Paşa'nın “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz” sözleriyle biten telgrafı, 1 Nisan 1921'de bu tepedeki İsmet Paşa'ya gönderilmişti. Bugün tepede 24 metre yüksekliğinde bir zafer anıtı durur.

Birinci İnönü: 6-11 Ocak 1921

Birinci İnönü Muharebesi 6-11 Ocak 1921 tarihleri arasında yapıldı. İlk günlerde örtme kuvvetleri çarpıştı, 10 Ocak'ta asıl İnönü mevzilerinde savaşıldı, 11 Ocak'ta Yunan kuvvetleri çıkış hatlarına çekildi. Türk tarafında Batı Cephesi'ne Albay İsmet Bey, Yunan tarafında General Papulas komuta ediyordu.

Muharebenin sonuçları cephenin çok ötesine uzandı: TBMM hükümeti Londra Konferansı'na çağrıldı, Moskova Antlaşması imzalandı, Teşkilât-ı Esasiye Kanunu kabul edildi ve İsmet Bey generalliğe yükseldi.

İkinci İnönü ve Metristepe

Yunan ordusunun ikinci genel taarruzu 23 Mart 1921'de başladı. İnönü mevzilerindeki çarpışmalar mart ayının son günlerinde yoğunlaştı ve 31 Mart'ta sonuçlandı; kaynakların muharebeyi kimi zaman “23 Mart-1 Nisan”, kimi zaman “26-31 Mart” diye tarihlemesinin nedeni budur.

Metristepe, İnönü mevzilerinin sağ kanadındaki kilit noktaydı. 28 Mart 1921'de Yunan kuvvetlerinin eline geçti; aynı gece yapılan baskınla geri alınamadı. 31 Mart'ta Türk karşı taarruzu Yunan kuvvetlerinin sağ kanadına yöneldi; Yunan birlikleri Metristepe'den çekildi ve tepe yeniden Türk kuvvetlerinin eline geçti. Yunan ordusu 31 Mart'ı 1 Nisan'a bağlayan gece geri çekildi.

Tepeden çekilen telgraf

İsmet Paşa, 1 Nisan 1921 akşamı saat 18.30'da Metristepe'den gördüklerini bir telgrafla Ankara'ya bildirdi. Telgrafta düşman birliklerinin dağınık hâlde çekildiğini, Bozüyük'ün yandığını ve düşmanın binlerce ölüsüyle doldurduğu muharebe meydanını Türk silahlarına bıraktığını yazıyordu.

Mustafa Kemal Paşa'nın aynı gün verdiği cevap, “İnönü Muharebe Meydanında Metristepe'de” bulunan İsmet Paşa'ya hitaben yazılmıştı ve tarihe geçen cümleyi içeriyordu: “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz.” Bu söz sık sık Birinci İnönü'yle birlikte anılsa da İkinci İnönü Zaferi'nin ardından söylenmiştir. Her iki telgrafın tam metni Nutuk'ta yer alır.

Zafer Anıtı

Metristepe Zafer Anıtı, Cumhuriyet'in 50. yılı anısına yapıldı. Yapımına 24 Haziran 1973'te başlandı, anıt 29 Haziran 1975'te tamamlandı. Yapımını Bilecik Valiliği'nin öncülük ettiği bir komite üstlendi.

Betonarme anıt 24 metre yüksekliğindedir. Üzerinde savaşa katılan birlikleri ve komutanları, muharebeleri ve tarihî telgrafları anlatan rölyefler bulunur; ön tarafta iki ayrı kaide üzerinde heykeller, çevresinde ise kazılmış siperler vardır. Valilik 2001'de anıtta ve çevresinde düzenleme yaptırmıştır. Alan, 1989'da muharebe alanı olarak tescil edilmiştir.

Anma törenleri ve geleneksel yürüyüş

Metristepe yılda iki kez kalabalıklaşır. İkinci İnönü Zaferi her yıl 1 Nisan dolaylarında anıtta düzenlenen törenle anılır.

Birinci İnönü Zaferi'nin yıldönümünde, ocak ayının başında ise Geleneksel Metristepe Zafer Yürüyüşü yapılır. Yürüyüş ilk kez 2008'de AKUT Bozüyük ekibi tarafından başlatılmıştır ve Bozüyük Belediyesi'nin katkısıyla sürmektedir. 7 Ocak 2024'teki 16. yürüyüşte katılımcılar Düzdağ yolu üzerindeki Nanedere yol ayrımında toplanmış, yaklaşık 8 kilometrelik güzergâhı iki saatte yürüyerek anıta ulaşmıştır. Yürüyüşün o yılki tarihi için Belediye'nin duyurularını izlemek gerekir.

Nasıl gidilir, çevrede ne var?

Anıt, Bozüyük-Eskişehir karayolundan yaklaşık 12 kilometre içeride, Metristepe (Doruk) köyü yakınındadır.

Aynı gün iki şehitlik de ziyaret edilebilir. İntikamtepe Şehitliği Bozüyük-Dodurga yolu üzerindedir ve İstiklal Harbi şehitlerinin mezarlarını barındırır; buradaki bir mezar taşı 30-31 Mart 1921'de şehit düşen askerleri anar. İnönü Şehitliği ise ilçe merkezine yaklaşık 6 kilometre uzaklıkta, Bozüyük-Eskişehir-Kütahya kavşağından sonraki yamaçtadır; çam ve köknarlarla çevrilidir.

Kaynaklar

  • T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Kültür Portalı, “Metristepe Zafer Anıtı” ve “Metristepe Anıtı” envanter kaydı
  • Bilecik İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, “Metristepe Zafer Anıtı”
  • Bozüyük Belediyesi, “16. Geleneksel Metristepe Zafer Yürüyüşü” duyurusu
  • Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk (İnönü zafer telgrafları)
  • İsmet İnönü, Hatıralar (İkinci İnönü Muharebesi anlatımı)
  • Vikipedi, “Birinci İnönü Muharebesi” ve “İkinci İnönü Muharebesi” maddeleri

Bu yazıda bir hata ya da eksik görürseniz bize yazın, düzeltelim.